Ruzette Albéric (1866-1929)

(Extrait du Pourquoi Pas ?, du 1 juin 1923)

Le baron Ruzette

Il est ministre de l' Agriculture et des Travaux publics ...

En général, les ministres de l'Agriculture et des Travaux publics font si peu parler d'eux qu'on les oublie. Il n'y eut guère que feu De Bruyn à qui ses cuirs, ses pataquès et sa bonhomie valurent jadis une popularité un peu ironique, mais cordiale.

Bien qu'il ne fasse ni cuirs, ni pataquès, le baron Ruzette, lui aussi, jouit d'une popularité qui, pour assez discrète qu'elle soit, n'en est que plus solide.

Il compte pourtant parmi les rares survivants de ce ministère de Lophem, qui commence à faire figure de bouc émissaire. Mais il ne faisait pas partie du soviet du Barreau de Bruxelles qui avait constitué ce Cabinet, qui devait être un Cabinet de reconstitution et qui fut un Cabinet de capitulation. On se l'était annexé parce qu'il représentait la Flandre, la Flandre dans ce qu'elle a de plus essentiellement flamand, mais de plus patriote.

Le baron Ruzette, en effet, dont la baronnie ni remonte peut-être pas aux Croisades (de-puis la mort du prince de Boscovie nous n'avons plus, hélas ! de rédacteur héraldique qui puisse nous renseigner à ce sujet), mais qui a du moins le mérite, assez rare en Belgique, d'être baron de naissance, appartient à cette petite noblesse des Flandres qui, selon les individus, est très aimé ou très détesté dans son patelin natal, mais qui y exerce toujours une influence sociale considérable. Elle n'est généralement pas très ancienne. cette noblesse flamande. La Flandre étant un vieux pays démocratique qui élimina de très bonne heure la caste des chevaliers, elle tire presque tout entière son origine des familles patriciennes des villes qui mirent leur fortune en terres, et se firent anoblir au XVIIIème ou même au XIXème siècle, mais elle n'en est que plus orgueilleuse de ses titres et de ses situations. Il y a cinquante ans, le hobereau flamand était une manière de féodal, vivant très au-dessus de la population paysanne que le curé maintenait dans l'obéissance, et dont il se refusait obstinément à parler la langue. Le hobereau flamand fut éperdument « fransquillon » jusqu'au jour où l'institution du suffrage universel, même plural, l'engagea à devenir flamingant par intérêt électoral.

Quelques-uns, du moins, ont bien compris leur devoir social. Fortement enracinés dans leur province, ils ont été les chefs intelligents de l'atelier agricole et les protecteurs patients et obstinés de leurs tenanciers. Cela leur a valu une popularité très solide. Le baron Ruzette est de ceux-là.

* * *

C'est le type du gentilhomme campagnard, tel qu'on le voit figurer dans les romans bien pensants : bon catholique, mais point sectaire, très courtois, un peu distant, mais avec bonhomie, et merveilleusement au courant de tous les tenants, de tous les aboutissants de toutes les familles de sa province. Cela sert toujours un homme politique de connaître les familles de sa province, mais il faut dire à la louange du baron Ruzette qu'il ne devint homme politique que malgré lui, et parce que des circonstances exceptionnelles l'obligèrent à jouer un rôle qu'il n'avait point cherché.

Sa connaissance du bottin mondain et rural brugeois ne l'en a pas moins servi. Avant la guerre, il avait bien été député, puis sénateur, mais fort peu passionné pour les luttes parlementaires, il était demeuré assez obscur. C'est comme conseiller provincial, puis comme gouverneur de la Flandre Occidentale, qu'il avait donné sa mesure. Il avait montré, dans ces fonctions, combien passionnément il était attaché à sa » petite patrie », dévoué à ses intérêts. En même temps, il s'était révélé, dès lors (et Dieu sait si la politique locale, empoisonnée par les émanations putrides des « mares stagnantes », rendait pareille attitude difficile !) un homme de bonne volonté et de bonne foi, forçant, par sa modération et son tact, l'estime de ses adversaires politiques eux-mêmes.

Vint la guerre. Elle le surprit comme tout le monde, ou presque tout le monde, mais il en accepta les charges, les périls et les chagrins avec un courage tranquille et stoïque .

Deux de ses fils partirent pour le front dès les premiers jours de la guerre ; le troisième, ses seize ans révolus, passa sous les fils de fer barbelés pour aller s'engager au Havre. Quant à lui, il comprit dès le premier jour que son devoir était de demeurer à Bruges pour y organiser la résistance en cas d'occupation. Avec une modestie paisible, il accomplit merveilleusement cette tâche qu'il s'était imposée. Pendant quatre ans, il y fut le meilleur des soutiens de l'esprit public. Son tempérament ne le portait nullement aux affaires, ses goûts l'avaient toujours poussé à vivre la vie tranquille du gentilhomme campagnard, entre ses voisins, ses gardes-chasse et ses fermiers . Mais la voix publique l'appelait impérieusement à la tête du « Comité de secours et d’alimentation. » Il fallut bien accepter.

Il accepta avec simplicité. Ce n'est pas pour rien que tous les samedis après-midi, depuis vingt ans, sa maison devenait une sorte de bureau de consultation gratuite, que sa porte s'ouvrait à tous ceux qui venaient lui demander ses conseils . Tous avaient appris à connaître son honnêteté foncière, sa bonhomie agissante. A l'heure du danger, tous se tournèrent vers lui. Le Devoir parlait, il accepta. Son calme devint, vis-à-vis des Boches, une volonté inébranlable. Sa courtoisie fut plus inflexible que les colères les plus délirantes.

Ça lui valut naturellement quelques semaines de prison, ce qui ajouta à sa popularité, le brin de panache indispensable.

En ce temps-là, on n'avait pas peur des grands mots ; on l'appelait volontiers le père de la ville et même le père de la patrie.

C'est autour de lui que se serraient les grands et les petits quand le boche, désireux de cacher son angoisse, montrait les dents. C'est autour de lui qu'on se réunissait quand tonnait le canon da large . Il fut vraiment alors le capitaine de la ville: le Ruwaert - ceci soit dit pour faire plaisir aux flamingants.

* * *

Aussi, quand les Alliés arrivèrent à Bruges, tout le monde célébrait-il à l'envi la gloire du baron Ruzette. Il n'en falllut pas davantage pour que les Warwick de Lophem, d'autant plus avides d'avoir l'air d'écouter la voix populaire qu'ils ne pensaient qu'à l'asservir, songeassent au baron Ruzette pour représenter la Flandre patriote.

Mon Dieu! il se laissa faire ... Sans trop de répugnance, dit-on ; mais, du moins, sans cette joyeuse et dangereuse griserie qui saisit généralement les nouveaux ministres - quels qu'ils soient. Et depuis, il a toujours gardé son portefeuille. On ne peut que souhaiter qu'il le conserve longtemps encore, car il accomplit modestement et tranquillement dans son département une tâche fort utile et souvent ingrate. « Je n'aime pas beaucoup, disait un écrivain politique, que l'on célèbre les vertus privées d'un homme d'Etat. Personne ne s'est jamais avisé de parler des qualités morales de Napoléon de Frédéric II, de Bismarck, ou même d'Edouad VII ou de Léopold II, tandis que tout le monde célèbre l'honnêteté, la bonté, la tendresse familiale de Louis XVI et de Nicolas Il ».

En effet, ce ne sont pas des qualités d'honnête père de famille que l'on doit exiger d'un chef de gouvernement ou d'un ministre des affaires étrangères . Mais à l' Agriculture, ces qualités de cœur ne font de mal à personne. Depuis Rousseau, n'est-il pas admis que l'agriculture est le conservatoire de la vertu ? Et le fait est que, si le bon, le charmant M. Ruzette est un ministre sans éclat, ce n'en est pas moins un bon ministre, ce qui est beaucoup plus rare que ne le croient ceux qui aspirent à ce métier. Et puis, ce Flamand n'est pas flamingant ou du moins, il ne l'est que dans la mesure où il faut l’être en West-Flandre pour ne pas attraper des pommes cuites le jour des élections. Comme il convient à un homme bien élevé, le baron Ruzette est un catholique modéré, un flamingant modéré, peut-être même au sens littéral du mot, un libéral modéré, type de plus en plus rare et d'autant plus précieux dans notre monde politique.

---

(Extrait de Ons Volk (Ontwaakt), du 21 avril 1921)

De gelukkige ministeries, zooals de gelukkige volkeren, hebben geene geschiedenis. Dat was het - zoo gepaste - commentaar hetwelk ieder van de lippen wilde na de reis welke minister Ruzette verleden maand, in gezelschap van Z. M. den Koning, door de verwoeste gewesten ondernam. En dit welde des te natuurlijker uit ieders gemoed, wanneer men den zoo voortreffelijken arbeid van het Departement van Landbouw in die streken onder de oogen kreeg. Zoo weinig werd er van gewaagd in Kamer en pers, zoo bescheiden maar onverdroten was er op het Queteletplein gewerkt, zoo weinig vormelijkheid werd er aan den dag gelegd en zoo uitmuntend waren de bereikte uitslagen, dat de tevredenheid van al wie met de betroffen diensten in aanraking kwam alleen hunne stilzwijgendheid kan verklaren !

Wanneer we daar dan dadelijk aan toevoegen, dat al deze hoedanigheden in rechtstreeksche verhouding staan tot de stille bedrijvigheid en de voorkomende gereedelijkheid van den minister zelf, dan zal wel niemand ons daarin tegenspreken. Minister Ruzette heeft bewezen, dat hij de aangewezen persoonlijkheid was, om de ongemeen zware taak van ons landbouwherstel tot een gelukkig einde te voeren. Niet alleen het herstel heeft hij bewerkt, ook werden de grondslagen gelegd van instellingen en werden maatregelen getroffen, die in zeer ruime mate zullen bijdragen tot de volmaking van den landbouw en de hoogere cultureele opleiding onzer landbouwbevolking.

De landurige ondervinding, door den heer Ruzette in de Vlaamsche landbouwstreken opgedaan, stelde hem speciaal in staat, om zich op dit gebied te bewegen. De minzame gemoedelijkheid van zijn omgang, zijn zoo bescheiden optreden, zijn aangeboren tact en zijne hartelijke goedheid baanden den weg naarzijn Kabinet voor al wie, uit eender welken stand gesproten, zich bij hem aanmelden kwam. De gulle ontvangst, telkenmale genoten - want de minister is altijd daar — deed in het verre Vlaanderen, waar nog tegen zoovele moeilijkheden moest worden gestreden, een nieuw betrouwen ontstaan, omdat te Brussel dadelijk de hand aan het werk werd geslagen waar er doeltreffende arbeid te verrichten viel.

En, in tegenstelling met andere, werd zijn naam een teeken van vertrouwen bij de boerenbevolking, in het landbouwbedrijf en niet het minst bij de vele beambten, die in eendrachtig samengaan met hun minister werken en zich toewijden aan de heropbeuring en de versterking van den landbouw.

* * *

Eene bondige levensschets moge op deze korte inleiding volgen om den levensloop te leeren kennen van hem, dien we straks aan het werk zullen zien bij de oplossing van menig moeilijk vraagstuk.

Baron werd te Sint Joost-ten-Noode geboren in 1866. Zijne grootmoeder was uit Yper geboortig. Naar die stad verhuisde hij in 1870 met zijne ouders. Hij studeerde er aan het St Vincentiuscollege en bleef aldaar achter toen zijn vader in 1878 tot gouwheer van W.-Vlaanderen werd benoemd. Dit voorzitterschap zou slechts van heel korten duur zijn. Het liberale ministerie van 1879 stelde den katholieken gouwheer af, die dan toch in 1884 met eene overgroote meerderheid tot Kamerlid verkozen en dadelijk weer aan het hoofd der provintie hersteld werd. Hij overleed in 1901.

Van het Ypersche collége verhuisde de jonge Ruzette naar het college van Brugge en hij verliet dit laatste om aan het college van O.L. V. te Doornik zijne studiën te gaan voortzetten. In 1899 begon hij te Leuven de lessen der rechtsfaculteit te volgen. In 1892 was hij stagiaris te Brugge en werd er tot provincieraadslid verkozen. Dien post bleef ij tot in 1902 bekleeden. Van 1902 tot 1907 zetelde hij in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en verving later baron Bethune als gouwheer van West-Vlaanderen. In 1912 dreigde er gevaar in het katholieke kamp te Brugge door het optreden van priester Fonteyn. Het kwam er op aan, tegen hem een uitsteken kandidaat in het gelid te stellen. Baron Ruzette werd als de geschikte man aangezien. Hij nam zijn ontslag als gouwheer, om als derde kandidaat op de lijst - de gevaarlijkste plaats - den strijd aan te gaan. Groote manifestaties grepen toen plaats te Brugge en een stoet van 10,000 man kwam hem bedanken voor die mooie daad. De strijd werd met ongemeene heftigheid gestreden. De uitslag was schitterend. Baron Ruzette werd gekozen. Op 38,000 kiezers kreeg hij 7,000 voorkeurstemmen. Later ging hij van de Kamer over naar den Senaat, waar hij in 1913 verslag uitbracht over de militairwet De Brocqueville.

Gedurende den oorlog bleef baron Ruzette in het land en wijdde zijn beste zorgen aan de lijdende bevolking. Het leven was wel het moeilijkste in het marinegebied, waar de eischen van den bezetter ook het strengst waren. Zijne onvermoeibare werkzaamheid leidde hem regelrecht naar het gevang. Zoodra zijne aanhouding bekend werd grepen talrijke sympathie betoogingen plaats en werden ontelbare stappen gedaan om hem te doen vrij laten. De Duitschers bekenden, dat ze nooit een bevolking zooveel belang zagen stellen in een gevangenee. Alle Zaterdagen hield baron op de markt van Brugge korte aanspraken, die - naar het officieel heette, over aardappelteelt gingen - maar in werkelijkheid het toeluisterende volk op bescheiden wijze gepaste inlichtingen en hartelijke aanmoediging inspraken. En dat was den Duitschers te veel geweest. De vrijlating liet echter niet lang op zich wachten.

Bij een bombardement van Brugge werd kort daarop het huis van den minister getroffen en ontkwamen de bewoners als door een wonder aan een akeligen dood.

Zoo naderde het einde van den oorlog. Bij de intrede van den Koning in het land werd baron Ruzette naar Lophem geroepen, waar hij tot lid van het nieuwe ministerie en minister van Landbouw werd aangesteld.

* * *

De eerste en dringendste taak van den nieuwen minister lag in het verwoeste Vlaanderen.

Men kan zich nauwelijks de moeilijkheden voorstellen, welke in het begin op den weg lagen van hen, die belast waren met de inrichting van het landbouwherstel van het land. Zoo getuigt de heer Gesché, bestuurder bij het Ministerie van Landbouw, welke op dit gebied vooral bedrijvig was en die ons welwillend deze inlichtingen verschafte. Het gedeelte van het grondgebied dat in de allereerste plaats hunne aandacht verdiende was West-Vlaanderen. De had een niet onaanzienlijk deel dezer provlncie, ongeveer 80,000 ha. , in een echte woestijn herschapen. Elke woning en elk gebouw was er verdwenen. De vlakte was er onder de aanhoudende werking der ontploffingstuigen veranderd in een opeenvolging van granaatkuilen en trechters, die zoo dicht bij elkaar waren, dat er van de vroegere bouwlaag niets meer overbleef. Gemengd met den ondergrond, die van verschillende diepten kwam, vormde zij met dezen een onsamenhangende massa, doorzaaid met vreemde voorwerpen van allen aard : granaten, prikkeldraad, lijken van menschen en dieren, overblijfsels van metselwerk. Aan de oppervlakte waren deze voorwerpen nog talrijker.

De meeste wegen, verwoest door de ontploffingen, konden enkel door belangrijke werken begaanbaar gemaakt worden.

Het waterregime was overal ontredderd.

De graad zelf der verwoesting van de geteisterde streek maakte uiterst moeilijk de studie der middelen welke moeten aangewend worden om een vlug herstel te verzekeren. Ter plaatse zelf ontbraken niet alleen de bevoegde personen, die het middenbeheer hadden kunnen inlichten, maar de onvoldoende vervoermiddelen lieten ook niet toe, den toestand snel te doen opnemen door agenten, te dien einde naar de verwoeste streek gezonden.

* * *

Gedurende de 52 maanden bezetting het landbouwmateriaal insgelijks veel geleden. Veel toestellen waren vernield geworden en het was niet mogelijk geweest, geregeld die te herstellen of te vervangen, welke het gebruik buiten dienst gesteld had. Daar Duitschland, door de wapenstilstandsovereenkomst en het Vredesverdrag verplicht werd ons een groot aantal landbouwmachines te leveren, kon het Departement voorzien in de meest dringende behoeften, en het gaat nog voort, machines af te staan aan de geteisterde landbouwers. Op den datum van 31 Oktober ll had het Departement aldus 12,258 landbouwmachines uitgedeeld, waarvan 7,058 comptant verkocht en 5,200 afgestaan als voorschot op de oorlogsvergoeding aan de geteisterden.

Zooals werd aangestipt daar straks, moest men zich in de eerste plaats beijveren om naar de streek mannen te lokken, die bekend waren met de behoeften van den landbouw, en bij voorkeur de vroegere bewerkers van den grond. Dezen ontbrak de goede wil niet, doch de mangel aan geldmiddelen en de onmogelijkheid om er zich onmiddellijk aan te schaffen teneinde te kunnen werken aan het herstel van den grond, waren voor velen onder hen een onoverkomelijke hindernis tot hun terugkeeren in de streek.

Om dit gevaar te vermijden was zekerste de gronden te doen herstellen door degenen, die het inzicht hadden ze daarna te bewerken. Om tot dien uitslag te komen heeft het Departement zijn toevlucht genomen tot de prijskampen van landbouwherstel vooreerst, en vervolgens tot de contracten van landbouwherstel.

De gevolgen daarvan zijn, dat, van d 126,415 hektaren die bebouwd waren en door den oorlog onbruikbaar werden gemaakt, er in 1919 reeds 46,306 Ha. hersteld waren en in 1920 niet minder dan 51,413 Ha. Tegenwoordig kunnen dus 79,779 Ha. weder ontgonnen worden en blijven er nog slechts 28,936 Ha. over het herstel. Men slaagt er in, per maand 6,000 Ha. klaar te krijgen. Zoo krijgt men stilaan het einde van het groote werk in 't zicht.

Buiten de maatregelen, welke zooeven vermeld werden en die in een niet verre toekomst moeten leiden tot het herstel der landbouwgronden in verwoest Vlaanderen, werden nog een massa andere maatregelen getroffen, welke de volledige herleving van den landbouw in die streek moeten verzekeren en er misschien een toestand zullen scheppen, die beter de overeenstemming is met de ekonomische vereischten van onzen tijd.

De volgende cijfers kunnen daarbij tot besluit en welsprekend commentaar dienen: In de gedeeltelijk verwoeste dorpen waren er in 1914 140,999 inwoners ; in 1919 : 127,194 en in 1920 : 135,739. In de totaal verwoeste dorpen waren er in 1914 : 123,225 inwoners, in 1919 : 57,612 en in 1920 96,568. Over de heele streek ontbreken er dus nog enkel 30,000 menschen van de voormalige bevolking.

Om de leemten in den veestapel aan te vullen ,gebruikte het Departement 3 middelen : den invoer van dieren uit het buitenland, het verbod van uitvoer en het verbod om jonge kweekdieren te slachten.

Het aantal dieren, ingevoerd door tusschenkomst van het Departement van Landbouw, en vooral voortkomende van aankoopen en van de recuperatie. in Duitschland, is nu gestegen tot de volgende cijfers voor de verschillende soorten

\1. Paarden : In 1914, 18,467 ; in 1919, 5,941; in 1920, 9,067.

\2. Vee : In 1914, 116,394; in 1919, 16,360; , in 1920, 39,480.

\3. Schapen : In 1914, 8,252 ; in 1919, 2,873; in 1920,

\4. Varkens : In 1914, 135,860 ; in 1919, 14,888 ; in 1920, 35,850.

* * *

Naast het herstel der verwoeste gewesten in Vlaanderen trad plots eene dringende kwestie op den voorgrond, en moest er dadelijk raad worden geslagen en middelen beraamd om een dringend gevaar af te weren, dat den veestapel kwam bedreigen.: de veepest was in 't land.

Was ze met die vreemde zebu's uit Antwerpschestallen naar vele deelen van het land overgedragen ? Men wil het algemeen aannemen. Het gevaar werd grooter, en talrijker de besmette, plaatsen. Er moesten kordate middelen worden Hier paste geen aarzeling, de ziekte moest in de kiem worden verstikt.

Min. Ruzette vormde dadelijk een Plan van aktie, daarin bijgestaan door den onvermoeibaren algemeenen inspekteur M. De Roo, en er werd besloten, het eenig doeltreffende middel aan te wenden, namelijk het afmaken van alle dieren, die eenigermate konden besmet heeten.

Zoo dit krachtig optreden in enkele kringen verbazing kon wekken, zoo enkele geleerden er iets beters meenden op gevonden te hebben, men hield zich aan de ondervinding uit de geschiedenis, en de uitslagen kwamen de juistheid van het eerste inzicht op schitterende wijze aantoonen.

Natuurlijk waren er voorstanders, geleerden, die beweerden, met inenting de kwaal te keer te kunnen gaan. Het veeltallig afmaken van dieren kwam hun ontzettend voor. Ze streden eerst om eene inentingscampagne te mogen beginnen. Vreemd genoeg werd een van hen tegen het afmaken der dieren in 't gelid gejaagd door een Duitsch deskundige, die in België onder den oorlog fungeerde, later zijn dwaling inzag en zich tot de afmakingstheorie bekeerde. Het is algemeen bekend hoe, gedurende de ziekte van een der leiders der afmakingstheorie men er in slaagde te Cureghem een station in te richten tot vervaardiging van serum, wat alleen voor gevolg had den laatsten haard van veepest te Vollezeele te doen uitbreken. Ten slotte mag daar nog worden aan toegevoegd, om de juistheid van de methode van den Minister van Landbouw te bevestigen, dat, toen de veepest in België overwonnen was, uit Polen om serum werd gevraagd. Dit was nog niet klaar. De vervaardiging nam zes maanden in beslag en de Fransche leider, hoe mooi de gelegenheid ook was om zijn Poolsche vrienden te helpen, was er niet toe in staat. Wat zou er gebeurd zijn, had de minister het oor geleend aan al de inentings- en serum specialisten, die één vóór één beleefd de deur werden uitgewezen ? Het drastische optreden door het ministerie voorgeschreven heeft onzen veestapel op korten tijd van een ramp gered. Het princiep, de ziekte in den kiem te verstikken, in plaats van door inenting den haard uit te breiden, bleek goed, en van uit den vreemde kwam menig bewonderend schrijven om den merkwaardigen bijval door den Minister van Landbouw op dit terrein behaald.

* * *

Een andere vraagstuk vergde ook dadelijk de aandacht van den minister. Onze hofbouwnijverheid was in het gedrang geraakt. Deels ten gevolge van vreemde tolregiemen, deels ter oorzake van veranderde toestanden in het buitenland, werd er achteruitgang aangestipt. De bloemenkweekers uit het Gentsche vinden de grenzen gesloten in Amerika en in Duitschland, terwijl Frankrijk door overdreven tolrechten den uitvoer nagenoeg onmogelijk maakt. Ook de hofbouwnijverheid van rond Brussel, vooral het aankweeken van witloof, werd door Fransche taksen getroffen. Dadelijk werden dan door den minister, in overleg met den knappen bestuurder van Orshoven, de noodige maatregelen getroffen om in den toestand te voorzien. Zoo Frankrijk onze waren belast, staan we daartegenover volstrekt niet ongewapend, en het passende antwoord mocht niet uitblijven. Tegenover Amerika en Duitschland is de toestand moeilijker en wordt er naar nieuwe middelen uitgezien. Te midden van de ongemeen drukke bedrijvigheid zijner administratie is er wellicht geen onderwerp dat den minister zooveel belang inboezemt als de hofbouw, die dan ook zulk een belangrijke factor is in het economische leven van het Vlaamsche land.

* * *

De merkwaardigste daad van minister lag op landbouwonderwijsgebied. En zijn bedrijvigheid op het kultureel terrein zal den blijvenden roem uitmaken van zijn ministerschap. Want niet alleen heeft hij eene Landbouwhoogeschool in het leven geroepen, die tot lichtend baken zou strekken voor de landbouwbevolking en deze tot hoogere kultuur zou opvoeren , maar hij heeft ingezien, dat die Landbouwhoogeschool Vlaamsch, heelemaal Vlaamsch moesf zijn in het Vlaamsche land. En daarom zal zijn naam in Vlaanderen in dankbare herinnering blijven.

Stevig werd er aan het plan gewerkt. Het was geen kleine taak om het geschikte personeel, bestuur en lokalen te vinden in een tijd van chaos, van heropbouw, toen de stem van het stoffelijke nog zoo geneigd was om die van den geest te verdringen. In minder dan twee jaar was alles klaar, op 19 Oktober 1920 mocht minister Ruzette te Gent de nieuwe hoogeschool geopend verklaren.

In zijn rede verklaarde hij daar o. m. :

« Het stichten Vlaamsche Hoogere Landbouwschool is eene daad van billijkheid. Niemand zal dit betwisten. De Vlaamsche provinciën zijn immers de meest landbouwdrijvende van België, en het is met reden, dat eene hoogere Landbouwschool op haar grondgebied tot stand gebracht wordt.

« In de Vlaamsche gewesten komen de landbouw-ingenieurs in betrekking met landlieden, wier overgroote meerderheid slechts Vlaamsch verstaat.

« Wat is er dan redelijker, dan dat de wetenschappelijke opleiding en de vakbekwaming dier ingenieurs Vlaamsch zij ?

« Maar, mijne heeren, het is onze wil van deze school niet enkel een gesticht te maken, waar men in het Vlaamsch onderwijs geeft, maar vooral een gesticht van hooge wetenschappelijke waarde, dat zal kunnen wedijveren met zijne oudere zusters van Gembloers en van Leuven, die aan de landbouwkunde reeds zoovele diensten bewezen hebben en met reden de wereld door befaamd zijn.

« Wij hopen dus dat de nieuwe school op gelijken trap zal kunnen gesteld worden als de beste en de beroemste instellingen van België en van het buitenland.

« De eerste zorg van dit nieuwe gesticht zal dus, naar onze inzichten en naar ons verlangen, bestaan in een brandpunt voor de ruime verspreiding der landbouwkennis te worden.

Het zal ook, het spreekt van zelf, een midden voor zijn. Wij hebben getracht ons programma in dit opzicht te verbeteren. Wij hebben de specialiteiten vermenigvuldigt.

« Naast de landbouw-ingenieurs, de boschbouw-ingenieurs, de ingenieurs van de landbouwgenie, verlangen Wij tuinbouw-ingenieurs aan te kweeken. En waar zou dit laatste vak beter te huis hooren dan te Gent, de wereldberomde hoofdplaats der hofbouwkunde ?

« Ik verheug mij reeds bij het vooruitzicht van den wetenschappelijken vooruitgang, die van hier uit over den Vlaamschen landbouw uitstralen zal, en bij het zien onkomen van eene schare knappe landbouwkundigen, die de verspreiders ervan onder onze wakkere Vlaamsche boeren zullen zijn. »

Daarmede is het wezen en het doel van die school kernachtig saamgevat. Vlaanderen hoopt, dat daaruit heerlijke krachten zullen worden aangevuld.

* * *

Niet, alleen echter het hooger landbouwonderwijs, dat toekomende landbouw-ingenieurs zou opleiden, trok de aandacht van den heer Ruzette ook aan de landbouwhuishoudkunde zou hij zijne zorgen wijden. Na ene reeks voorstudies door den heer P. De Vuyst, algemeen bestuurder, en Dr. J. Lindemans, bestuurder van het Staats Hooger Normaal instituut voor l.andbouwhuishoudkunde te Laeken, ondernomen, werd tot de oprichting van genoemd hooger instituut besloten.

Het doel is kultureel en practisch. De minister wil aan die Vlaamsche meisjes, welke hoogeren aanleg vertoonen, de gelegenheid verschaffen om zich in de landbouwhuishoudkunde te bekwamen en alzoo de toekomende leidsters van de buitenbevolking te worden.

Naast de zoo noodige algemeene kultureele opleiding - zoo hoogst noodig bij hen die tot leiding bestemd ziin - wordt er gestreefd naar de meest practische vorming op alle gebied. Naar Amerikaansch voorbeeld werd de school nagenoeg - zullen we ’t zoo heeten ?- op commumstische basis ingericht. Alle werk wordt door de leerlingen gedaan, het huishouden wordt, ondergeleide van bekwame en ijverige moederessen, door haar verricht. De uitgaven en aankoopen - welke te hunnen laste vallen - worden door aar gedaan en geregeld. Zoo zullen ze een helderen blik krijgen op het reëele leven, dat haar voor later wacht. Want intellekt en kultuur blijven waardeloos op dit gebied, zoo ze niet door grondig onderlegde praktische kennis aangevuld. En hier richt Baron Ruzette zich niet alleen tot meisjes uit den burgeren den gegoeden landbouwstand, hij richt zich ook tot de meisjes uit den adel en de hoogere burgerij der landelijke gemeenten. Ook hun past het, zich hier theoretisch en vooral praktisch te komen bekwamen om, bewust van hun socialen plicht, lichtende bakens te worden voor de landbouwbevolking, die steeds den stevigsten steun van de orde en heropbeuring bleek in ’t land. Daarom werden er vrije leergangen ingericht in het Instituut, waar velen gelegenheid tot volmaking wordt geboden. En ook hier werden de pogingen van minister Ruzette welgelukken bekroond.

Vanaf het eerste jaar was de school, te Laeken in het bekoorlijke domein van Hosseghem gelegen, volslagen bezet, en volgen twintig leerlingen de driejaarlijksche leergangen. De heele inrichting is tweetalig opgevat naar het model der tuinbouwschool van Vilvoorde en, eigenaardig genoeg, zijn er juist tien Vlaamsche en tien Waalsche meisjes ingeschreven, zoodat geene afdeeling de sterkte der andere kan benijden ! De enkele zichten, welke tusschen den tekst werden gevoegd, zijn genomen in den uitgestreken hof, een echt natuurpark, dat de school omgeeft. Wellicht komen we daar later even afzonderlijk op terug.

* * *

Wanneer we dit overzicht samenvatten en de nog geen drie jaar lange bedrijvigheid van den heer Ruzette aan Landbouw overschouwen, dan moeten we bekennen, que ce ministère heureux a une très longue histoire !

De Vlamingen vooral weten hem dank omdat hij de eerste was, die hun in den lande Vlaamsch onderwijs kwam bieden, dat zoo nauw aansluit bij de belangen van het Vlaamsche land.

En het zoo natuurlijke slot van dit alles mag dan wel zijn, dat we den nadrukkelijken wensch blijven koesteren, Baron Ruzette nog in even rijke verhouding als werd aangestipt zijn bedrijvigheid te zien voortzetten in het Ministerie van Landbouw, versierd met de tegemoetkomende goedheid en welwillendheid, die hem eigen zijn, tot heil van het land en van onze Vlaamsche landbouwbevolking.

Dr. M. CORDEMANS

---

(Extrait de Gazet van Antwerpen, du 27 mai 1929)

Zaterdag, om 23 ure, te Brugge overleden tengevolge van eene hartziekte, baron Ruzette staatsminister, gewezen gouverneur van Vlaanderen, gewezen volksvertegenwoordiger, thans senator van het arrondissement Brugge.

Baron Ruzette werd geboren te St Joost ten Noode op 22 juli 1866. Hij deed zijn studies in rechtsgeleerdheid aan de Hoogeschool van Leuven en werd als advocaat Ingeschreven aan de rechtbank van Brugge in October 1890. Zetelt in den Provincieraad van West-Vlaanderen van Maart 1892 tot Maart 1902. Wordt dan lid der Kamer van Mei 1902 tot Maart 1907. Geeft zijn ontslag en wordt als gouverneur aangesteld, functie die hij vervult tot Maart 1912.

Wordt opnieuw lid der Kamer gekozen in Mei 1912 en blijft slechts dit ambt uitoefenen tot Januari 1913, daar hij op 5 Januari 1913 senateur wordt benoemd.

Op 21 November 1918 tot 16 December, onder de ministeries Delacroix en Carton de Wiart, wordt hij minister van Landbouw, en onder het ministerie Theunis, in December 1921 minister van Landbouw en Openbare Werken.

Baron Ruzette heeft aan vele belangrijke debatten deelgenomen; bijzonder de belangen van den landbouw heeft hij behartigd.

Zeebrugge vooral droeg hem in het hart ; veel heeft hij gedaan voor haar visschershaven en haar visschersbevolking.

Baron zette was een katholiek van de daad, die eenieders achting en genegenheid genoot, en die dooriedereen werd bemind.

In Brugge was hij een der hoofdleiders van de katholieke partij.

Baron Ruzette stond als eerste candidaat voor de verkiezing van 26 Mei 1926, voor den Senaat op de lijst der katholieken.

Het Staatblad van 26 Mei vermelddë, juist de benoeming van den overledene tot Groot-officier in de Leopoldsorde.

---

(Extrait de La Libre Belgique, du 27 mai 1929)

Une douloureuse nouvelle nous est parvenue de Bruges, dimanche matin : M. le baron Ruzette, premier candidat de la liste catholique pour le Sénat dans l'arrondissement de Bruges, est décédé inopinément samedi soir, succombant à une embolie.

Depuis un certain temps, son état de santé n'avait pas laissé d'inquiéter son entourage, mais nul ne se fût attendu une fin aussi brusque.

Le défunt était né à Saint-Josse-ten-Noode, le 22 juillet 1866.

Docteur en droit en 1890, il s'inscrivit au barreau de Bruges. De 1912 à 1918, il fut membre du conseil de l'ordre.

La carrière sociale et politique du baron Ruzette est considérable.

Dès le mois de mars 1892 il entrait au conseil provincial de la Flandre occidentale. En 1902 il était élu à la Chambre où il siégea une première fois jusqu'à 1907, époque où il démissionna pour devenir gouverneur de la Flandre Occidentale.

En mai 1912 le baron Ruzette rentrait la Chambre, mais, ayant été nommé sénateur le 5 janvier 1913, il démissionna.

Le 21 novembre 1918, il est nommé ministre de l'Agriculture dans le gouvernement Delacroix. En décembre 1921, il s'adjoignait le département des Travaux Publics. Il resta au ministère jusqu'aux élections d'avril 1925.

Son activité dans le domaine agricole fut remarquable. Au Parlement, ses avis, à cet égard, ont fait fréquemment autorité.

Une partie de son activité fut consacrée aussi au port de Zeebrugge.

Ministre, il n'était de débats auxquels il demeurât étranger. C'est sous sa direction que s'est effectuée la restauration, en moins de trois ans, des terres des Flandres dévastées par la guerre. C'est grâce aussi à ses efforts persévérants que l'enseignement agricole prit en Belgique une extension qui fait l'admiration de voisins.

Le baron Ruzette alliait à son caractère de gentillesse la bonté la plus prévenante et la plus simplicité.

Sa mort est une perte énorme pour l'arrondissement de Bruges où il ne laissera que des regrets. Les funérailles solennelles auront lieu jeudi à 11 heures.

---

(Extrait du Nieuws van den dag, du 28 mai 1929)

Een schoone figuur die verdwijnt

M. Baron Albert Ruzette, eerste kandidaat van de katholieke lijst voor den Senaat te Brugge, is Zaterdag avond overleden aan de gevolgen van een hartaanwas. De droeve mare heeft Zondag eene ware verslagenheid gepracht in de stad zooals ook in heel het arrondissement, waar de vrienden van den overledene niet te tellen zijn. AI de katholieken zullen in hem het verdwijnen betreuren van een schoone figuur der katholieke partij.

Sedert eenigen tijd scheen de gezondheidstoestand van M. Ruzette geschokt ; hij gaf onrustwekkende teekens van vermoeidheid, doch niets liet een zoo plotse einde voorzien.

Baron Ruzette was Zaterdag namiddag, als naar gewoonte, uit geweest. Bij zijn thuiskomen voelde hij zich ietwat onpasselijk. Wanneer de familie zich voor het avondmaal vergaderde, werd de toestand erger en was men genoodzaakt den achtbaren senator naar zijn slaapstede te brengen. Eenige ogenblikken later bezweek hij.

M. baron Ruzette werd geboren te Sint-Joost-ten-Noode op 22 Juli 1866. Na zijn diploma van dokter in de rechten verworven te hebben aan de Universiteit van Leuven hij zich inschrijven aan de balie van Brugge. Maar de politiek trok hem aan. In 1892 werd hij door de kiezers naar den provincieraad van West-Vlaanderen gezonden. In 1902 werd hij verkozen tot volksvertegenwoordiger voor het arrondissement Brugge, en hij zetelde een eerste maal in de Kamer tot in 1907, wanneer hij ontslag nam om gouverneur te worden van de provincie West-Vlaanderen. In zijn nieuw ambt toonde hij zich tot uitmuntend bestuurder aan. Het gansch provinciepersoneel heeft den besten indruk bewaard van zijn wijs bestuur.

Beantwoordend aan den wensch der katholieke partij nam hij, in 1912, als gouverneur ontslag om terug in het politieke strijdkamp te treden. Wie herinnert zich niet den reuzenstrijd die dan om het meesterschap in het parlement werd gevoerd ?

Ten gevolge eener ontbinding der Kamers, most eene algemeene herverkiezing plaats grijpen. In het arrondissement Brugge, werd een kartel gevormd tusschen liberalen-socialisten en demokraten. Met als tweede kandidaat de droevige Fonteyne. hoopte het kartel den derden zetel aan de katholieken te ontnemen. Baron Ruzette nam de derde plaats in op de lijst en trok met geestdrift ten strijde tegen het kartel. Weken lang gaf hij, dag aan dag, meetingen in alle gemeenten, in alle wijken van het arrondissement. Hij wit het volk letterlijk mede te voeren, in eene grootsche onvergetelijke betooging, kwam de gansche katholieke macht zijn gehechtheid aan den heer Ruzette uitdrukken. In Mei 1912. behaalde de katholieken dan ook de schoonste zege die de partij ooit heeft te boeken gehad. Niettegenstaande het kartel werd baron Ruzette, met een groote meerderheid, naar de Kamer gezonden. Hij nam echter ontslag als Kamerlid en werd den 5 Januari 1913, tot senator benoemde.

Gedurende den oorlog bleef baron Ruzette niet werkeloos. Hij bleef bij zijn volk, omdat hij het minde en zeker wist dat het meer dan ooit behoefte had aan een leider. Tallooze Iiefdewerken voor het lenigen der ellenden kwamen tot stand dank zij baron Ruzette. Hij was de leverige bestuurder van Voedingskomiteit. Herhaalde malen werd hij door den vijand verontrust om zijne kranige vaderlandsche houding en wreking gedurende de bittere oorlogsjaren.

Die loopbaan zou in 1918 bekroond worden, wanneer op 21 November M. baron Ruzette als minister van landbouw werd opgenomen in het kabinet van M. Delacroix. In de naoorlogsche geschiedenis van België zal zijn naam verbonden blijven met het herstel van landbouw in West-Vlaanderen, waar de velde, doorploegd en bezaaid met houwitsers en granaten, schenen voor goed verloten te zijn voor den landbouw. De zware taak van de herstelling der verwoeste gewesten werd onder zijne hooge leiding met zulken spoed doorgedreven, dat na drie jaar het doode Vlaanderen aan den landbouw was weergeschonken. Die verdienstelijk werk was hem de hulde waard van het Parlement. Het is ook grootendeels dank aan de onvermoeibare werking van den aflijvige dat het landbouwonderwijs in België zulke schoone uitbreiding heeft genomen, dat zij de bewondering van den vreemde afdwingt.

De goedheid van baron Ruzette was spreekwoordelijk. Met zijn aristokratisch uiterlijk paarde hij de grootste envoudighied. Zijne tegenstrevers zelf hebben moeten hulde brengen aan zijn hoffelijkheid en rechtgeaardheid.

Sedert zijn ontslag van minister ging hij steeds voort in den Senaat met een bestendige waakzaamheid de belangen van zijn arrondissement te verdedigen. Hij nam een werkzaam deel aan talrijke belangrijke besprekingen. De genegenheid zijner vrienden ter rechterzijde deed hem onlangs benoemen tot ondervoorzitter van den Senaat.

De regeering, de diensten indachtig welke door hem waren bewezen in het departement van openbare werken, riep hem tot het voorzitterschap van de Kommissie der banen.

Tijdens zijne ministerieële loopbaan werd M. Ruzette eenige jaren geleden te Brugge getroffen door een bloedsopdrang. en een oogenblik vreesde men dat hij niet weer op de ministeriële bank zou verschijnen. Doch zijn sterk lichaamsgestel liet hem de ziekte overwinnen en met vreugde zag men hem leveriger dan ooit het bestuur van zijn departement hernemen. Thans is de dood plots een einde komen stellen aan die heerlijke loopbaan. M. baron Ruzette zal algemeen betreurd worden.

In baron Ruzette verliest de Katholieke partij en inzonderheid de katholieken van het arrondissement Brugge, een bekwaam en verkleefd leider. Maar bovenal verliest het volk een grooten vriend, want baron Ruzette was, in den echten zin van het woord en volksvriend.

Niemand, tot welke politieke denkwijze hij ook behoore, zal het aandurven dit tegen te spreken. Men kon geene moeilijkheid hebben, op welk gebied het mocht wezen, of men ging raad vragen aan baron Ruzette en telkens was die moeilijkheid, door dien geliefden man, zooniet opgelost dan toch grootelijks verminderd. Groot en klein, rijk en arm, iedereen was welkom in het overbekende huis der St-Maertensplaats en nooit verliet men het zonder bevrediging. Hij was minzaam en eenvoudig en juist om die minzaamheid en dien eenvoud was hij groot en werd hij bemind. Hij was ook steeds een voorbeeldig christen.

Wij bieden eerbiedig aan mevrouw de barones Ruzette en hare kinders de innigste gevoelens onzer christene deelneming aan.

De begrafenis is vastgesteld op Donderdag ten 11 ure.

De Koning en de Koningin hebben volgnd telegram gezonden aan Mevrouw de barones Ruzette :

“De Koningin en ik nemen ontroerd deel aan uwe droefheid. Wij zijn waarlijk bedroefd over het afsterven van baron Ruzette, in den persoon van denwelke het laan een onvergelijkbaar dienaar verliest.”

---

(Extrait de La Dernière Heure, du 27 mai 1929)

Le baron A. Ruzette, sénateur clérical, vice-président du Sénat, est mort hier soir, presque subitement, à 9 heures 30, des suites d'une attaque provoquée par une crise cardiaqu survenue au moment de se mettre à table pour dîner.

Malgré l’intervention rapide d'un médecin, M. Ruzette a expiré au bout d'une heure.

Cet événement tragique, survenant à la veille des élections, a jeté la consternation. dans les milieux politiques cléricaux.

M. le baron Ruzette. sénateur catholique de l'arrondissement de Bruges, vice-président du Sénat et ancien ministre de l'Agriculture et des Travaux publics, était âgé de 62 ans.

Né à St-Josse-ben-Noode, M. Ruzette avait fait son droit à l'Université de Louvain, puis il avait été inscrit, dès 1890, au barreau de Bruges.

Président d'honneur du « Boerenbond » de Roulers, il avait été conseiller provincial de la Flandre Occidentale, de mars 1892 à mars 1902, puis il était entré à la Chambre où il siégea de 1902 à 1907. Il démissionna ensuite pour remplit les fonctions de gouverneur de la Flandre Occidentale jusqu'en 1912, époque où il rentra à la Chambre jusqu'en 1913, date où il devint sénateur.

Son activité parlementaire se dépensa surtout dans les questions du port de Zeebrugge, du système défensif d'Anvers, ainsi que dans le domaine de l'agriculture et des travaux publics.

De 1918 à 1921, il avait fait partie des cabinets Delacroix et Carton de Wiart. Puis, toujours comme ministre de l'Agriculture et des Travaux publics, des cabinets Theunis. Enfin, il avait eu le portefeuille des Affaires étrangères en 1925, dans l'éphémère cabinet Van de Vyvere.

C'est pendant son passage à l'agriculture qu'eut lieu la restauration des terres dans les régions dévastées.

M. le baron Ruzette laissera le souvenir d’un adversaire courtois et d'un brave homme.

Sa mort, survenue à la veille de l'élection à laquelle il était candidat, pose la curieuse question de savoir comment devraient être considérés les suffrages qui, éventuellement, se seraient portés sur son nom, alors qu'il était décédé, et aussi la question de savoir si l’élection sénatoriale de Bruges ne devra pas être, de ce fait, annulée.