Henderickx Alphonse (Adelfons) (1867-1949)

(Extrait du Standaard, du 29 juin 1949)

In memoriam P.J. Adelfons Henderickx

Op 24 dezer overleed te Antwerpen in de ouderdom van 82 jaar, P. J. Adeltons Henderickx, doctor in de rechten, oud lid der Kamer van Volksvertegenwoordigers en van de gemeenteraad van Antwerpen.

Met Adelfons Henderickx verdwijnt een der oudste en der vurigste strijders voor de Vlaamse taal en volksrechten van de Vlamingen en een der ijverigste propagandisten van de Groot-NederIandse gedachte.

Van zijn studiejaren af stond hij in de bres voor de verdediging van zijn volksidealen. Reeds van op het t O. L. Vrouw-CoIIege der Paters Jezuieten in deze stad richtte hij met wijlen de verdienstelijke en helaas reeds vergeten Adolf Pauwels,. onder studiegenoten een bond op voor het aanleren van de Nederlandse taal, waarvan de studie toen zeer verwaarloosd werd. Om die reden werd hij te dien tijde met Adolf Pauwels met doorzending uit het College bedreigd.

Na zijn humaniora-studiën liet hij zich als student inschrijven aan de Katholieke Universiteit te Leuven, waar hij de titel van doctor in de rechten veroverde. Weldra stond hij aan het hoofd der Vlaamse studentenbeweging waarvan Rodenbach, Pol de Mont, Alfons Depla en anderen de eerste korrels hadden gezaaid. Voor elke Vlaamse gouw werd weldra een Vlaamse gilde opgericht die als zovele Vlaamse strijdende verenigingen zich bezig hielden met het verspreiden van de Vlaamse gedachte en de verdediging van onze taalrechten. Van daaruit ontstond een beweging tot de vervlaamsing der Société Générale des Etudiants. die zich reeds bleef verzetten tegen het gebruik van het Nederlands in haar kring, tot eindelijk door de Gilden werd besloten tot het oprichten van een afzonderlijk Vlaams studentenverbond dat zich afscheurde van de Générale en waar uitsluitend het Nederlands werd gebruikt.

In 1887 stichtte Ad. Henderickx het Vlaams Studentenblad Ons Leven, dat al de moeilijkheden overwon en thans nog steeds, na 62 jaar, het orgaan van de Leuvense studenten uitmaakt.

Na zijn studiën te hebben voltooid. vestigde Henderickx zich als advocaat te Antwerpen waar hij met Adolf Pauwels de enige was die uitsluitend in het Nederlands pleitte voor de Rechtbank, wat in die tijd moeilijkheden berokkende vermits heel het gerecht totaal verfranst was. Weldra stond hij ook aan het hoofd der Vlaamse fractie van de toen bloeiende Meeting Partij naast Edward Coremans, die toen op het toppunt stand zijner politieke loopbaan. Hij werd door het Democratisch Verbond, de volksfractie van de Meeting, kort daarop gekozen als zijn afgevaardigde bij de Kamer van Volksvertegenwoordigers waar hij naast Coremans de rechten van de Vlamingen alsmede de belangen van de middenstand en die der ondergeschikte staatsbedienden, namelijk van de tolbedienden, vurig verdedigde.

Toen de eerste wereldoorlog brak in 1914 sloot Henderickx zich aan bij de Vlaamse activistische beweging en aanvaardde zelfs de plaats van Secretaris-Generaal bij het Ministerie van Justitie. Hij verwachtte zich aan een vrede bij vergelijk en koesterde de wel wat naïeve hoop dat de regering de vervlaamsing van het openbaar leven, onder andere de vervlaamsing van de universiteit van Gent, zou hebben gehandhaafd.

De Vlaamse activisten werden tot doodstraffen en zware gevangenisstraffen veroordeeld. Henderickx kreeg voor zijn part 10 jaar gevangenisstraf, waarvan hij 2 1/2 jaar in de gevangenis te Antwerpen doorbracht.

Intussen was het Vlaamse Front, partij der Vlaamse Nationalisten, tot stand gekomen. Na zijn invrijheidstelling sloot hij zich bij de sloot hij zich bij de nieuwe partij aan. Toen na 10 jaar het Vlaamse Front besloot de candidatuur van Borms voor de wetgevende Kamers voor te dragen, aanvaardde Henderickx als candidaatplaatsvervanger op te treden. Zoals men weet behaalde de lijst Borms de overwinning met 83000 stemmen.

Wanneer enkele jaren nadien het Vlaamse Front een nieuwe politieke weg insloeg en zich voorstander verklaarde van het nationaal-socialisme, trok Henderickx zich uit de politiek terug. Hij kon zich niet verenigen met die nieuwe strekking.

Tijdens de jongste oorlog maakte Henderickx deel uit der Commissie van Rechtsherstel waarvoor hij tot 15 jaar gevangenis werd veroordeeld, hoewel hij zich met geen politiek had bemoeid.

Op 80-jarige leeftijd en door algehele blindheid geslagen, heeft men hem gedurende anderhalf jaar opgesloten gehouden te Merksplas en beroofd van heel zijn vermogen.

De laatste maanden heeft Henderickx in armoede doorgebracht en moest voor de hoogstnodige levensbehoeften door bloedverwanten en vrienden geholpen worden.

---

Voir aussi : SCHOUPS M. - LUYCKX D., Henderickx, Adelfons, sur le site de la Digitale Encyclopedie van de Vlaamse beweging (consulté le 9 mars 2026)