de Kerchove d'Exaerde Robert (1876-1954)

(Extrait de Ons Volk (Ontwaakt), du 20 septembre 1931)

Baron Robert de Kerchove d’Exaerde

In het Antwerpsche is er een man, die steeds ten dienste staat van allen die raad of hulp noodig hebben, een edelman, die het “noblesse oblige » in allen eenvoud en nederigheid tot de hoogste practijk opvoert.

Hij werd in 't jaar 1910, samen met Dr. Frans Van Cauwelaert voor het eerst op de katholieke lijst van 't arrondissement Antwerpen gekozen, en bleef steeds de vriend en vertrouwensman van den grooten Vlaamschen leider.

Toen in 1921 er scheuring kwam in de katholieke partij te Antwerpen, en de behoudsgezinden of Conservatieven onder leiding van staatsminister Segers positie bleven kiezen tegen de rechtmatige eischen van de meerderheid der katholieke kiezers van dit arrondissement, trokken de Vereenigde Katholieken dapper ten strijde, en wisten vier zetels weg te kapen, waar de behoudsgezinde vleugel slechts Staatsminister Segers naar de Kamer kon zenden. Gelukkig is er eene verzoening gekomen in het Katholieke Kamp, en wordt door allen Staatsminister Van Cauwelaert als DE leider erkend.

In die dagen was het voor een man uit den adel een gewichtige stap zich aan de zijde van de Vlaamschgezinde katholieke democraten te scharen ; daardoor haalde hij zich, zonder twijfel, den haat zijner standsgenooten op den hals, en zou hij als « zwart beest» bij hen gedoodverfd worden.

Toch heeft Baron de Kerkhove d’Exaerde geen oogenblik geaarzeld, en plaatste zich aan het hoofd van de lijst Van Cauwelaert.

Zijne populariteit, bijzonder bij de menschen van te lande, heeft er toen niet weinig toe bijgedragen om de Vlaamschgezinde lijst der Vereenigde Katholieken tot de zegepraal te voeren.

Dit feit kenschetste de persoonlijkheid van dezen democratischen edelman: Karaktervast en strijdlustig gaat hij op z'n doel af, wanneer hij weet dat het den volke ten goede kan komen.

Volksvertegenwoordiger de Kerchove d’Exaerde wordt veelal « den boerenvriend » genoemd.

Hij heeft voorzeker dien bijnaam, dien hij als een eeretitel aanschouwt, wel verdiend.

Hij kent en waardeert de landbouwers en hoveniers, is op de hoogte van al wat met den landbouw in betrekking staat, en weet in de wetgevende Kamer steeds met groot gezag ten voordeele van landbouwers en hoveniers op te treden.

Toen de regeering Jaspar Viel, en Heer Renkin met de vorming der nieuwe regeering belast werd, werd aanstonds de Heer de genoemd ais vermoedelijk Minister van Landbouw; hij heeft daar echter nooit op geaasd, zijn levensmotto is, zooals Mgr. Luytgaerens het uitdrukte op de betooging die ter eere van dezen hoog staanden edelman op 6 September I.I. te Brasschaet ingericht werd, de leuze van Joe English : « Ik Dien! »

Het verbond van boeren- en hoveniersgilden van 't arrondissement Antwerpen had sedert geruimen tijd uitgezien naar eene gunstige gelegenheid om dezen volksvriend te huldigen; maar steeds had hij alle hulde afgewezen.

Ter gelegenheid echter van de algemeene tweejaarlijksche vergadering van dit verbond en de prachtige gewestelijke landen tuinbouwtentoonstelling te Brasschaet hadden de talrijke vrienden van dezen zeer sympathieken volksvertegenwoordiger nu toch eene kans gewaagd om de lang-verbeide huldebetooging door te drijven.

Door den heer Smits, burgemeester te Linth, en voorzitter van het Verbond, werd er te Brasschaet eene feestrede uitgesproken, waarvan wij gaarne eenige regels overnemen, omdat zij zoo trouw de sympathie weergeven die de menschen te lande voor hunnen gekozene koesteren. Zoo zegde de heer Smits, o.m.: « U zoudt op uw kasteel de dagen, de weken kunnen slijten in een nietsdoen en genieten van uw fortuin; U zoudt de hoogere volksbelangen van uit uwen toten met hooghartigheid kunnen bekijken en anderen den last er van overlaten... maar, neen, uw geweten en volksliefde heeft al de dagen van het jaar opgeëischt in den dienst van het volksbelang en vooral in den dienst van den boerenstand. Uw volk weet zulks, Mijnheer de Volksvertegenwoordiger, uw volk waardeert uwe werking, want ik meen niet te overdrijven als ik zeg dat er weinig huisgezinnen zijn die niet eens uw steun en raad noodig hebben gehad.

Wij vinden echter geen woorden die onze gansche dankbaarheid kunnen vertolken en moeten in eenvoudige taal U verklaren : « Mijnheer de Kerckhove, Wij zien U gaarne! » En verder nog : « Er zijn in uw politieke loopbaan dagen geweest van beproeving, doch zonder aarzelen hebt u steeds de zijde gekozen der Vlaamschgezinde, Katholieke Demokraten, hetgeen we nooit mogen noch kunnen vergeten.

Deze hoogstaande edelman, wiens naam in het Antwerpsche steeds door vriend en tegenstrever met eerbied wordt genoemd, al is Baron Kerckhove niet altijd malsch voor zijne tegenstrevers, is uit volle overtuiging een Vlaming uit één stuk.

Zijn briefwisseling met de Ministeries geschiedt steeds in 't Vlaamsch, met zijne menschen spreekt hij nooit anders dan Vlaamsch, en hij is een der meest getrouwe aanhangers van de Landsbond-gedachte ».

Hij wil zijne afkomst niet verloochenen - hij is immers een rechtstreeksche afstammeling van Jan Borluut! - en wil voor z'n Vlaamsche volk een Vlaamsche vertegenwoordiger zijn.

In 1910 werd hij voor het arrondissement Antwerpen als volksvertegenwoordiger gekozen, en reeds in 1911 tot secretaris der Kamer benoemd.

Dit jaar is hij ondervoorzitter der Kamer geworden, en werd tevens voorzitter der Katholieke Unie, waardoor hij gansch de politiek der katholieke Partij moet leiden.

Er is nooit een wetsvoorstel dat den landbouw ten goede kwam in de Kamer ingediend of besproken of het vond in dezen boerenvriend een warm verdediger.

De meeste wetsvoorstellen in dezen zin werden door hem ingediend of mede onderteekend.

Buiten zijne bevoegdheid in zake landbouwwetgeving zien Wij den sympathieken volksvertegenwoordiger meermaals ,en met veel gezag, tusschenkomen bij de bespreking van allerlei belangrijke artikelen, bijzonder wanneer het de budgetten geldt.

Hij is geen prater, maar een man, die handelt, en wiens werk zich niet bepaalt bij schitterende redevoeringen. Hij spreekt niet voor de tribune noch voor de pers, hij spreekt voor z'n volk, dat hem mandaat gaf...

Het zou ons te verre leiden moesten Wij al de titels opsommen, waaron deze volksvriend bogen mag.

Enkelen kunnen zijne veelzijdige werkzaamheid buiten zijn politiek mandaat bewijzen : Voorzitter der provinciale Landbouwkamer van Antwerpen, Lid van den hoogeren Landbouwraad, lid van de provinciale Commissie voor studiebeurzen, goedkoope woningen, pensioenen, enz., Eerevoorzitter van de federatie der Ziekenkassen en van talrijke landelijke vereenigingen van allerlei aard.

Het is Baron de Kerchove d’Exaerde geweest, die als algemeen Commissaris bij de Land- en Tuinbouwafdeeling aan de Wereldtentoonstelling van Antwerpen 1930 deze prachtige afdeeling tot die hoogte heeft gebracht.

Mochten wij in Vlaanderen meer zulke edelmannen bezitten, die den adel van hun bloed voor het welzijn van het volk aanwenden en dit alleen uit apostolaat.

Baron Robert de Kerchove d’Exaerde, onze Vlaamsche menschen, maar inzonderheid onze Vlaamsche boeren en hoveniers verwachten nog veel van U, omdat zij weten dat gij een man zijt, die denkt en voelt voor al wat Vlaamsch en Katholiek is.

De toekomst is daar om te bewijzen dat deze demokratische edelman z'n laatste woord nog niet gesproken heeft.