Amelot Alfred (1868-1966)

(Extrait du Soir, du 25 janvier 1946)

On annonce le décès survenu dimanche, à Gand, à l’âge de 98 ans, de M. Alfred Amelot, qui avait été bourgmestre de Zingem de 1896 à 1964, époque où il était doyen des bourgmestres de Belgique.

Docteur en droit, M. Amelot avait également été député du parti libéral, pour l'arrondissement d'Audenarde, de 1919 à 1958. Il a été secrétaire et doyen d'âge de la Chambre.

La famille Amelot a fourni des bourgmestres à la commune de Zingem de 1780 à 1964.

---

(Extrait du Standaard, du 26 janvier 1966)

Zingem zonder Amelot… Familie bezette anderhalve eeuw de burgemeestersstoel

(Van onze verslaggever)

De stam der Amelots, voozover deze nagenoeg anderhalve eeuw over het wel en wee van de Zingemnaars heeft gewaakt, heeft opgehouden te bestaan. Het overlijden van de bijna achtennegentigjarige patriarch Alfrd heeft ook deze betekenis, dat dit geslacht van vroede vaderen nu wel in het geschiedeniskastje van het Schelde-oord kan worden bijgezet. Weliswaar hebben de Amelots zich naar behoren vermenigvuldigd, doch geen van de huidige nazaten heeft behoefte getoond om mitsgaders de traditioneel heftige Zingemse verkiezingsstrijd, de sporen der vaderen te drukken. Overigens heeft ook geen enkele zich neergezet in deze plaats, waar ze de bakermat was, dan toch fortuin en aanzien zijn ontstaan.

Het proces van « komen en gaan » was in feite reeds bij de jongste raadszitting voltooid. Negenenzestig jaar, waarmede hij eveneens in funktie veruit de oudste burgemeester was van het land, had hij deze proletarische plattelandsgemeente van pendelende werklieden en seizoenarbeiders helpen besturen. Toen keek hij toch wel op tegen nog eens zes jaar, ook al was de verleiding groot om honderd te worden op de burgemeestersstoel, en gebruikelijk bij de hulde van een eeuweling, zichzelf dan de hand te drukken...

Mag men de volksmond geloven, dan had hij gaarne z'n trouwste medewerker met de sjerp gesierd gezien. Deze bedankte echter voor de eer, en niet te vergeten de op til zijnde stemmenstrijd, en toen liet men het maar over aan PVV's nummer één, de gepensioneerde spoorwegbediende Desmet, de open gekomen plaats te veroveren. Dank zij de populariteit, die van de ook liberale Amelots op deze lijst afstraalde, kwam die met de hakken over de sloot : zes zetels tegen vijf CVP-leden.

* * *

Drie regimes

De hechte positie van de Amelots in Zingem wortelde louter in traditie. Aangezien het altijd Amelot was geweest, zag men niet goed in waarom het ook niet altijd Amelot zou blijven ! Dit was zo waar, dat terwijl bij de raadsverkiezingen de meerderheid steeds voor de liberale lijst was, bij de parlementsverkiezing daarentegen de CVP de meeste stemmen haalde.

Zo ver men kon terug gaan, had een Amelot op de eerste stoel gezeten. Dat was begonnen in 1808, toen Jacques Christian, de baljuw van Heurne, door de prefekt van het Scheldedepartement tot burgemeester van Zingem werd benoemd. Of deze Amelot nr 1 meegekomen was met de Franse scharen, dan wel reeds in de drassige streek langs de Scheldebeemden geboren en getogen, vermeldt de geschiedenis niet, maar ongetwijfeld behoorde hij tot een ingeweken Franse familie.

Gedurende tweeënveertig jaar wist hij zich onder de nochtans telkens sterk wijzigende omstandigheden te handhaven. Geen kleinigheid, als men bedenkt, dat hij dus onder het Napoleontisch bewind was benoemd, vervolgens Willem I, de koning der lage landen, trouw moest zweren, en ten slotte diende te beloven de Belgische staat naar eer en geweten te dienen. Men mag aannemen dat deze vlotte burgervader ook z'n eigen zaken behoorlijk behartigde, en de grote bezittingen van de familie in deze streek uit die tijden dateren.

* * *

Goed geleefd

In 1850, toen nr 1 was overleden, nam nr. 2, Jan-Baptist, de fakkel der familie over, en zorgde gedurende zesendertig jaar voor het kleine Zingem. Blijkbaar was diens oudste zoon nog niet op leeftijd om bij zijn overlijden op de eerste plaats te gaan zitten, want gedurende tien jaar was er een niet-Amelots-intermezzo. Maar in 1895 werd nr. 3, de oudste zoon Alfred, al of niet met bijval binnen gehaald. Nu is het wel zo, dat destijds alleen stemgerechtigd waren degenen, die een eksamen op het stuk van leesen schrijfkunst hadden afgelegd. De ongeletterden, dus de massa, mochten zelfs niet met behulp van een kruisje deelnemen...

De onderhavige Alfred, die thans is overleden, overtrof vader en grootvader.

Hij bleef negenenzestig jaar aan. Hij had er ook alle tijd voor, want bewoog zich uitsluitend op gemeenteraads- en parlementair gebied. Of zoals men ons op het gemeentehuis wilde formuleren : «hij was een goed administrateur...»

Zingem is nochtans een oord gebleven van vrijwel uitsluitend arbeiders, die ver van huis hun kost moeten gaan zoeken, of op z'n best uren af en aan moeten sporen en bussen. Doch daar kan een burgemeester weinig aan doen. In dit gebied ten noorden van Oudenaarde is er praktisch geen industrievestiging. In het plaatselijk beeld staat echter dit stempel gedrukt. In het gemeentehuis kan men zich nog van kantoor vergissen en in de aanpalende plaats, een herberg, terechtkomen.

Toch heeft de gemeente lang in de streek een grote roep genoten, En wel bij de jeugd. Zingem was het middelpunt voor vele gemeenten, omdat er het ene na het andere « bal » werd gehouden. Terwijl elders dansen verboden was, en de trefgelegenheden vroeg dienden te sluiten, kon het nier allemaal wel. « Wij hebben hier altijd goed geleefd... », zegt nu nog de overheid, Blijkbaar heeft dit iets met het Amelotse klimaat te maken. Zij het dat dit in onze dagen geen trekpleister meer kan zijn, want nu hebben auto en televisie een wereld ontsloten, waarin een dergelijk oord geen middelpunt meer kan zijn. In dit licht gezien beteken wellicht het einde van het Amelotse bestuur, ook het einde van een bepaald tijdperk.

Jaak VELTMAN.

---

D'HONDT B, Over dynastieën gesproken… de Amelots van Zingem, sur le site Liberas.ue (consulté le 24 janvier 2026)

In een recente schenking van de Liberale Mutualiteit Oost-Vlaanderen bevond zich het staatsieportret van Alfred Amelot, burgemeester van Zingem en stichtend voorzitter van deze mutualiteit.

Gedurende anderhalve eeuw bestuurde de liberale familie Amelot deze Oost-Vlaamse gemeente tussen Gent en Oudenaarde. Jacques Chrétien Amelot (1769-1850) was burgervader van Zingem van 1804 tot zijn overlijden, waarna zijn zoon Jean-Baptiste Amelot (1815-1886) de sjerp overnam tot 1886. Er volgde een kort intermezzo onder de katholieke burgemeesters Honoré de Merlier en Louis Ceuterick, maar in 1896 werd de Amelot-dynastie terug op de sporen gezet. Een neef van Jean-Baptiste, de 28-jarige advocaat Alfred Amelot (1868-1966), werd de nieuwe burgemeester. De derde telg van de Amelots zou een Belgisch record neerzetten door niet minder dan 68 jaar aan de macht te blijven. Pas in 1964, op 96-jarige leeftijd, gaf hij de fakkel door aan de CVP’er Martin De Smet.

Amelot loodst in die onvoorstelbaar lange mandaatperiode Zingem niet enkel door twee wereldoorlogen. Hij zet aan in het jaar waarin de allereerste moderne Olympische zomerspelen worden georganiseerd, de gebroeders Lumière de eerste film tonen, radioactiviteit wordt ontdekt, La bohème van Puccini in première gaat, Parijs-Roubaix voor het eerst wordt betwist (en gewonnen door de Duitser Jozef Fischer) en Marconi de draadloze telegrafie patenteert. De Gentenaar Paul de Smet de Nayer staat aan het hoofd van een katholieke regering met een absolute meerderheid in het parlement, de Democraat Stephen Grover Cleveland begint aan zijn tweede termijn als president van de Verenigde Staten (en verwelkomt in 1896 Utah als 45e staat van de VS) en Nicolaas II wordt tot tsaar gekroond in Rusland (en zou in 1918 als laatste tsaar aan zijn einde komen in Jekaterinenburg). In 1964, jaar waarin hij uiteindelijk op rust ging, domineren de Beatles en de Stones de hitlijsten, krijgt Sartre de Nobelprijs voor de literatuur (die hij, tegendraads als steeds, weigert), verschijnt de iconische Ford Mustang in de handel, lanceert Rusland de eerste meerkoppige bemanning naar de ruimte en wordt de latere Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela door het apartheidsregime tot levenslange opsluiting op Robbeneiland veroordeeld. In de Sovjetunie wordt Chroestjev opzij gezet door Breznjev, in de Verenigde Staten raakt president Johnson na het Tonkin-incident helemaal verstrikt in de Viëtnamoorlog en in België wordt de rooms-rode regering van de christendemocraat Théo Lefèvere geconfronteerd met taalperikelen in de Brusselse rand, wat tot de oprichting van het FDF leidt. De maatschappelijke veranderingen die Amelot als politicus meemaakte mogen er dan ook best wezen en kan men zich nu nog moeilijk voorstellen.

Zijn herhaaldelijke herverkiezing maakt duidelijk dat hij op massale steun kon rekenen van de Zingemnaars en dus ongetwijfeld een door hen gewaardeerd beleid voerde. Maar na zijn eerste verkiezing, nog onder het regime van het meervoudig algemeen stemrecht voor mannen, wordt snel duidelijk dat Zingem niet groot genoeg is voor zijn ambities. Hij sluit zich in Gent (waar hij samen met zijn familie de winters doorbrengt) aan bij de Liberale Associatie en gaat er deel uitmaken van het bestuur, waarna hij bouwt aan een nationale loopbaan. Hij vertegenwoordigt van 1919 tot 1950 het kiesarrondissement Oudenaarde in de Kamer van Volksvertegenwoordigers en was van 1927 tot 1950 secretaris van de Kamer. Hij laat intussen in Zingem een woonst optrekken die in verhouding staat tot zijn ambitie. Het kasteel Amelot, gebouwd in 1905, doet momenteel dienst als gemeentehuis.

Amelot is daarnaast echter vooral betrokken bij de ontwikkeling van het liberaal mutualiteitswezen. In 1893 sticht hij in Zingem de maatschappij voor onderlinge bijstand Help U Zelve, zoekt aansluiting bij vergelijkbare initiatieven in de brede omgeving en komt in 1909 aan het hoofd van het Verbond van Liberale Mutualiteiten van het arrondissement Oudenaarde te staan. In 1931 sticht hij samen met enkele gelijkgestemden het Herverzekeringsverbond der Liberale Maatschappijen van Onderlinge Bijstand van de Provincie -Oost-Vlaanderen (erkend bij koninklijk besluit van 2 februari 1932), vanaf 1974 het Verbond der Liberale Mutualiteiten van Oost-Vlaanderen “De Voorzorg”, en wordt de eerste voorzitter. In ons fotodatabank bevindt zich een mooi aandenken uit deze periode, met name een afbeelding uit 1947 van een tourbus van het door hem gesponsorde Vakantiefonds De Voorzorg, met vrolijke kindergezichtjes achter de ramen en overduidelijk spandoek op de flank.

De zetel van deze mutualiteit zal tot 1952 in Zingem zijn gevestigd, waarna het hoofdkwartier verhuist naar Gent. In de marge van deze verhuis wordt Amelot gehuldigd en wordt zijn staatsieportret geschilderd. Dit portret wordt gemaakt door de Oudenaardse kunstschilder André Tahon (1907-1985). Deze bouwt in de jaren ’30 en ’40 een stevige reputatie op als portretschilder, wat onder meer resulteert in de opdracht om een portret van Koning Albert I te schilderen. Met deze referentie in de hand wordt hem in 1949 gevraagd naar de Verenigde Staten te reizen om er het portret van president Harry Truman te schilderen.

Amelot verliest de gemeenteraadsverkiezingen van 1964 en legt de riem af. Twee jaar later overlijdt hij, op 98-jarige leeftijd, na wat zonder enige overdrijving een goed gevuld leven mag worden genoemd.